แบบธรรมเนียมทหาร

              ยศทหารนั้นมี 2 ประเภทคือ ยศชั้นสัญญาบัตร และยศชั้นประทวน  สำหรับยศชั้นสัญญาบัตรเป็นยศที่พระมหากษัตริย์ทรงใช้พระอำนาจตามกฎหมายโปรดเกล้าพระราชทาน  ซึ่งจะต้องเป็นผู้ที่มีวิทยฐานะและคุณสมบัติตามที่กระทรวงกลาโหมกำหนด  ส่วนการแต่งตั้งยศชั้นประทวน ทรงโปรดเกล้าฯ  ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม  ผู้บังคับชั้นแม่ทัพขึ้นตรงต่อกระทรวงกลาโหม  ผู้บังคับบัญชาการทหารบก  ผู้บัญชาการทหารเรือ  หรือผู้บัญชาการทหารอากาศ  มีอำนาจแต่งตั้งและออกประทวนยศให้ผู้ที่อยู่ในบังคับบัญชาได้
การถอด  หรือการให้ออกจากชั้นสัญญาบัตร  จะทำได้โดยการประกาศพระบรมราชโองการซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาดหม  จะนำความขึ้นกราบบังคมทูล  ส่วนยศชั้นประทวนนั้น  ทรงมอบอำนาจให้ผู้ที่มีอำนาจแต่งตั้งสั่งถอดหรือให้ออกจากยศชั้นนั้น ๆ  เช่นเดียวกัน

1. การแบ่งและลำดับชั้นยศ

ยศชั้นสัญญาบัตร

ยศชั้นประทวน

2. เครื่องหมายยศทหารบก

ยศชั้นสัญญาบัตร

1. ชั้นนายร้อย  เป็นรูปดาว  5  กลีบ  ทำด้วยโลหะสีทองประดับบนอินทรธนูทั้ง  2  ข้าง  ห่างจากอินทรธนูด้านไหล่  0.5  ซม.  แต่ละข้างมีจำนวนดาวตามยศดังนี้คือ

ร้อยตรี  1  ดาว      ร้อยโท  2  ดาว      ร้อยเอก  3  ดาว

1. ชั้นนายพัน  เป็นรูปดาว  5  กลีบ  และมีพระมหามงกุฎทำด้วยโลหะสีทองประดับบนอินทรธนูทั้งสองข้าง  พระมหามงกุฎครอบดาว  และยอดพระมหามงกุฎอยู่ทางด้านคอ  และให้ดาวอยู่ห่างจากริมอินทรธนูด้านไล่  0.5  ซม.  แต่ละข้างมีจำนวนดาวตามยศ
2. ชั้นนายพล  เป็นรูปดาว  5  กลีบ  มีพระมหามงกุฎและช่อชัยพฤกษ์ทำด้วยโลหะสีทองประดับด้วยบนอินทรธนูทั้ง  2  ข้าง  พระมหามงกุฎครอบดาว  ยอดพระมหามงกุฎอยู่ทางด้านคอ  และมีช่อชัยพฤกษ์รองรับใต้ดาว  ห่างจากริมอินทรธนูด้านไหล่  0.5  ซม.  แต่ละข้างมีจำนวนดาวตามชั้นยศ
3. จอมพล  เป็นรูปดาว  5  กลีบ  ขนาดย่อม  5  ดาวเรียงเป็นรูปวงลม  ภายในวงกลมมีคธากับกระบี่ไขว้  และมีช่อชัยพฤกษ์รับรองคธาและกระบี่มีพระมงกุฎครอบดาวดวงที่อยู่ด้านคอ  ยอดพระมหามงกุฎหันไปทางด้านคอและปลายช่อชัยพฤกษ์โค้งเข้าหาทางด้านคอ  ทำด้วยโลหะสีทองประดับบนอินทรธนูทั้ง  2  ข้าง  ห่างจากริมอินทรธนูทางด้านไหล่  0.5  ซม.
4. จอมทัพ  เครื่องหมายยศเช่นเดียวกับจอมพล  แตกต่างกันตรงที่สายยงยศ

ยศชั้นประทวน 

1. ชั้นนายสิบ  ใช้บั้งรูปหางนกแซงแซว  ทำด้วยแถบไหมสีเหลือง  หรือไหมทอง  กว้าง  1  ซม.  ตรึงบนพื้นสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงิน  ดำ  ปลายบั้ง  2  ข้างห่างกัน  8  ซม.  มุมบั้งแหลมเล็ก  เหนือบั้งมีจักร  ภายใต้พระมงกุฎทำด้วยโลหะสีทอง ประดับที่แขนเสื้อด้านซ้ายด้านนอกกึ่งกลางระหว่างไหล่ของข้อศอกให้มุมแหลมอยู่ทางด้านล่าง  มีจำนวนบั้งตามชั้นยศดังนี้

สิบตรี  1  บั้ง         สิบโท  2  บั้ง         สิบเอก  3  บั้ง

2. ชั้นจ่านายสิบ  ใช้บั้งหางนกแซงแซว  0.3  ซม.  ปลายบั้งทั้งสองห่างกัน  3  ซม.  และมีขีดกว้าง  0.3  ซม.  ยาว  3  ซม.  1  ขีด  ทำด้วยโลหะสีทองประดับบนอินทรธนูทั้ง  2  ข้าง  มุมแหลมของบั้งอยู่ทางด้านคอ  และมีขีดวางตามขวางของอินทรธนูติดกับปลายบั้ง  และให้ห่างจากริมอินทรธนูด้านไหล่  0.5  ซม.  แต่ละข้างมีจำนวนบั้งตามชั้นยศ

3.นายดาบ  ใช้รูปดาบ  2  เล่ม  ไขว้  ทำด้วยโลหะสีทองประดับบนอินทรธนูทั้ง  2  ข้าง  ให้ปลายดาบอยู่ทางด้านคอ  ด้ามดาบห่างจากอินทรธนูทางด้านไหล่  0.5  ยศ  ชั้นนายดาบในปัจจุบันไม่มีการแต่งตั้ง  แต่ก็ยังมีอยู่ก็เพราะนายดาบรุ่นเก่ายังไม่หมดไป  จึงกำหนดเครื่องหมายยศไว้

เครื่องแบบทหารบก
เครื่องแบบทหาร  กำหนดโดยบัญญัติของกฎหมาย  ผู้มีสิทธิ์สวมเครื่องแบบได้ต้องเป็นทหาร  บุคคลอื่นนอกจากทหารแล้วถ้าสวมเครื่องแบบทหารจะต้องมีโทษตามกฎหมาย  “พระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร  พ.ศ.  2477”  ลง  28  มิ.ย.  2477  เป็นกฎหมายบังคับใช้ในวงการทหารทุกเหล่า
เครื่องแบบทหารหมายถึง  เสื้อ  กางเกง  เข็มขัด  หมวก  เครื่องหมายยศ  และ  เครื่องหมายเหล่าฯ
ผู้ใดแต่งเครื่องแบบทหารโดยไม่มีสิทธิตามกฎหมาย  ผู้นั้นมีความผิดต้องโทษจำคุกตั้งแต่  3  เดือน  ถึง  5  ปี  ถ้ากระทำความผิดดังกล่าวนี้  ในเขตประกาศใช้กฎอัยการศึก  เวลาสงคราม  เวลามีเหตุฉุกเฉินหรือเพื่อกระทำความผิดทางอาญา  ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่  1  ปี  ถึง  10  ปี
ผู้ใดแต่งกายเครื่องแบบทหารที่ยังคงใช้ในราชการอยู่  ผู้นั้นมีความผิดปรับไม่เกิน  200  บาท  ถ้ากระทำความผิดดังกล่าวนี้  ในเขตประกาศใช้กฎอัยการศึก  เวลาสงคราม  เวลามีเหตุฉุกเฉินหรือเพื่อกระทำความผิดทางอาญา  มีโทษจำคุกตั้งแต่  1ปี  ถึง  10  ปี

เครื่องแบบทหารชาย

1. ชนิดของเครื่องแบบ
1. เครื่องแบบพลทหาร  มี  5  ชนิด  คือ
2. เครื่องแบบปกติ  ประกอบด้วย
1. หมวกหนีบสีกากีแกมเขียว
2. เสื้อคอพับสีกากีแกมเขียว
3. กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบปกติ
4. เข็มขัดด้าย  หรือวัตถุเทียมด้ายถักสีกากีแกมเขียว
5. รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ  รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ  หรือรองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ
3. เครื่องแบบฝึกประกอบด้วย
1. หมวกทรงอ่อนสีดำ  (เบเล่ย์สีดำ)  หรือหมวกเหล็กสีกากีแกมเขียว
2. เสื้อคอเปิดสีกากีกแกมเขียว
3. กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบฝึก
4. เข็มขัดด้ายถักหรือวัตถุเทียมด้ายถักสีกากีแกมเขียว
5. รองเท้าสูงครึ่งน่องสีดำ  หรือรองเท้าเดินป่า
4. เครื่องแบบสนามประกอบด้วย
1. หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากีแกมเขียว  (ทรงอ่อนเบเล่ย์สีดำ)  หรือหมวกเหล็กรองในกากีสีแกมเขียว
2. เสื้อคอปิดสีกากีแกมเขียมหรือเสื้อสนามคอปิดสีกากีแกมเขียว
3. กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบฝึกหรือกางเกงสนามขายาวสีกากีแกมเขียว
4. เข็มขัดด้ายถักหรือวัตถุเทียมด้ายถักสีกากีแกมเขียว  และใช้เข็มขัดที่มีหัวเกี่ยวทำด้วยโลหะรมดำได้อีกชนิดหนึ่ง
5. รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำหรืรองเท้าเดินป่าและใช้เครื่องสนามประกอบด้วย
5. เครื่องแบบครึ่งยศ  และเครื่องแบบเต็มยศทั้งสองชนิดนี้เช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก  เว้นแต่ให้ใช้หมวกเหล็กรองในสีกากีแกมเขียว
1. เครื่องแบบนักเรียนนายสิบและนายทหารประทวนมี  7  ชนิด  คือ
6. เครื่องแบบปกขาว  ประกอบด้วย
1. หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
2. เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
3. เสื้อเชิ้ตแขนยาวคอพับสีขาว
4. กางเกงขายาวสีขาว
5. รองเท้าหุ้มส้น  หรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
7. เครื่องแบบปกติสีกากีแกมเขียวคอแบะ  ประกอบด้วย
1. หมวกทรงหม้อตาล  หรือหมวกหนีบสีกากีแกมเขียว
2. เสื้อชั้นนอกคอแบะสีกากีแกมเขียว
3. เสื้อเชิ้ตสีขาวคอพับแขนขาว
4. กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบปกติ
5. รองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ

3.  เครื่องแบบปกติสีกากีแกมเขียวคอพับ  แขนยาวและแขนสั้น
1)  หมวกทรงหม้อตาล  หรือหมวกหนีบสีกากีแกมเขียว
2)  รองเท้าหุ้มส้น  หรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ  รองเท้าสูงครึ่งน่องสีดำ
4.  เครื่องแบบฝึก
5.  เครื่องแบบสนาม  เช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึกและเครื่องแบบสนามสำหรับผลทหาร
6.  เครื่องแบบครึ่งยศ
7.  เครื่องแบบเต็มยศ  ทั้ง  2  ชนิดนี้  สำหรับนายทหารประทวนทั่วไป

สำหรับเครื่องแบบครึ่งยศของนายทหารประทวนและพลทหารที่สังกัดกรมทหารราบที่  1  มหาดเล็กรักษาพระองค์นั้น  ประกอบด้วย
1.  หมวกยอด
2.  เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
3.  กางเกงแถบ
4.  คันชีพและเข็มขัดหนัง
5.  รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ

     เครื่องแบบเต็มยศ  สำหรับนายทหารประทวน  และพลทหารที่สังกัดในหน่วยทหารรักษาพระองค์ทุกหน่วยมีเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์
เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง  ประกอบด้วย
1.  หมวกยอดมีพู่
2.  เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์
3.  กางเกงแถบ
4.  คันชีพ  และเข็มขัดหรือประคด
5.  รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ

1.3  เครื่องแบบนักเรียนทหาร  นักเรียนนายร้อย  นักเรียนนายแพทย์  มหาวิทยาลัยแพทย์ศาสตร์พระมงกุฎเกล้า  และนักเรียนนายทหารแผนที่  มี  8  ชนิด  คือ
1.  เครื่องแบบปกขาว
2.  เครื่องแบบปกสีกากีแกมเขียวคอแบะ
3.  เครื่องแบบปกติสีกากีแกมเขียวคอพับ
4.  เครื่องแบบฝึก
5.  เครื่องแบบสนาม
6.  เครื่องแบบครึ่งยศ
7.  เครื่องแบบเต็มยศ
8.  เครื่องแบบสโมสร
1.4  เครื่องแบบนายทหารสัญญาบัตร  มี  11  ชนิด
1.  เครื่องแบบปกติสีขาว
2.  เครื่องแบบปกติสีกากีแกมเขียวคอแบะ
3.  เครื่องแบบปกติสีกากีแกมเขียวคอพับ  แขนสั้นและแขนยาว
4.  เครื่องแบบปกติสีกากีนวลแกมเขียว  คอพับ  แขนสั้น
5.  เครื่องแบบฝึก
6.  เครื่องแบบสนาม
7.  เครื่องแบบครึ่งยศ
8.  เครื่องแบบเต็มยศ
9.  เครื่องแบบสโมสรคอปิด
10.  เครื่องแบบสโมสรรอกแข็ง
11.  เครื่องแบบสโมสรรอกอ่อน
2.  เครื่องแบบทหารชาย

เครื่องแบบบทหารชายทุกชนิดมีส่วนประกอบดังต่อไปนี้คือ
2.1  หมวกมี  8  แบบคือ
1.  หมวกเหล็กสีกากีแกมเขียว 
2.  หมวกหนีบสีกากีแกมเขียว
3.  หมวกทรงอ่อนสีดำ  (เบเล่ย์)
4.  หมวกหม้อตาลสีกากีแกมเขียว
5.  หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
6.   หมวกทรงหม้อตาลสีน้ำเงินดำ
7.  หมวกทรงหม้อตาลสีน้ำเงินหม่น
8.  หมวกยอด

2.2  เสื้อมี  9  แบบคือ
1.  เสื้อคอพับสีกากีแกมเขียว  (เสื้อเชิ้ต)  มีอินทรธนูอ่อนสีเดียวกับเสื้อ
2.  เสื้อคอพับสีกากีนวลแกมเขียว  แขนสั้น
3.  เสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียว  (ชุดฝึก)  ไม่มีอินทรธนู
4.  เสื้อชั้นนอกคอแบะสีกากีแกมเขียว  มีอินทรธนูอ่อนสีเดียวกับเสื้อ
5.  เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว  ใช้อินทรธนูแข็ง
6.  เสื้อชั้นนอกเปิดสีขาว  (สโมสร)  ใช้อินทรธนูแข็ง
7.  เสื้อชั้นนอกเปิดอกสีน้ำเงินดำ  (สโมสรฤดูหนาว)  ใช้อินทรธนูแข็ง
8.  เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์
9.  เสื้อเต็มยศสีน้ำเงินดำ

2.3  กางเกงขายาวมี  4  แบบคือ
1.  กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบปกติ
2.  กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบฝึก
3.  กางเกงขายาวสีขาว
4.  กางเกงแถบ

2.4  เข็มขัดและประคดมี  7  แบบคือ
1.  เข็มขัดด้ายถักสีดำ
2.  เข็มขัดหนังสีขาว
3.  เข็มขัดหนังสีน้ำตาล
4.  เข็มขัดหนังสีแดง
5.  ประคดไหมริ้วทองสลับเงิน
6.  ประคดไหมสีเหลืองหรือไหมทอง
7.  เข็มขัดหนังสีเขียวเข้มใช้สำหรับนักเรียนแพทย์

2.5  รองเท้ามี  3  แบบคือ
1.  รองเท้าหนังหุ้มส้นสีดำชนิดผูกเชือก
2.  รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำชนิดผูกเชือก  หรือยืดข้าง
3.  รองเท้าครึ่งน่องหนังสีดำ  หรือรองเท้าเดินป่า
นอกากนี้ยังมี "คันชีพ"   "ถุงเท้า"  "กระบี่"  "อินทรธนู"  "เครื่องหมายยศ"  และเครื่องหมายเหล่าและสังกัด  เป็นส่วนประกอบอีกด้วย

                การแบ่งเหล่าและหน้าที่เหล่าทหารในกองทัพ
1.  การแบ่งเหล่า
ในฐานะนักศึกษาวิชาทหาร  ควรทราบว่าทหารในปัจจุบันแบ่งออกเป็นเหล่า  มีเหล่าเทหารบกเพียง  17  เหล่าดังนี้

เครื่องหมายเหล่านี้ทำด้วยโลหะสีทองติดที่คอเสื้อด้านขวา

1. หน้าที่เหล่าทหาร
1. ทหารราบ  เป็นเหล่าทหารหลักในการรบของกองทัพบก  มีหน้าที่เข้าแย่งยึดพื้นที่ซึ่งทหารเหล่าอื่น ๆ  มาสามารถกระทำได้  โดยใช้อาวุธประหน่วยทหารราบหรือด้วยความช่วยเหลือของทหารเหล่าอื่น  เนื่องจากเหล่าทหารราบเป็นเหล่าที่เคลื่อนที่ด้วยเท้าได้ทุกภูมิประเทศและฤดูกาล  ไม่จำกัดดินฟ้าอากาศ  ทำการรบได้ทุกภูมิประเทศและเหตุการณ์  จึงมีหน้าที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือ  ทำการสังหารหรือจับข้าศึกที่ยึดพื้นที่อยู่  ขับไล่  ไล่ติดตาม  หรือทำให้ข้าศึกอลหม่าน  นอกจากนี้เป็นเหล่าที่มีจำนวนทหาร  อาวุธ  เครื่องมือ  เครื่องใช้ในการรบมาก  บางครั้งสามารถทำการรบได้  โดยไม่ต้องอาศัยความช่วยเหลือจากทหารเล่าอื่น  จึงมีหน้าที่ในการยึดและรักษาพื้นที่ซึ่งเข้าครอบครองไว้โดยไม่ยอมถอนตัว  แม้ว่าในปัจจุบันจะมียายนต์และอาวุธต่าง ๆ  เปลี่ยนแปลงไปมากแล้วก็ตาม  หน้าที่ของทหารราบก็ยังมีความสำคัญอยู่เช่นเดิม
2.  ทหารม้า  ได้แบ่งออกเป็น  3  ประเภท  แต่ละประเภทมีหน้าที่แตกต่างกันดังนี้
2. ทหารม้ารถถัง  มีหน้าที่ดำเนินกลยุทธ์  เข้าประชิดและทำลายข้าศึกโดยใช้คุณลักษณะ  ดังนี้
1. มีความคล่องแคล่วในการเคลื่อนที่ 
2. มีเกราะป้องกันตนเอง
3. มีอำนาจการยิงที่รุนแรง
4. มีอำนาจการทำลายและข่มขวัญ
3. ทหารม้าลาดตระเวนไม่ว่าจะเป็นกองพันทหารม้ายานยนต์  และกองพันทหารม้าลาดตระเวน  จะมีหน้าที่ในการปฏิบัติการลาดตระเวนและระวังป้องกันให้กับหน่วยเหนือและหน่วยที่ไปขึ้นสมทบโดยทำการรบด้วยวิธีการรุก  ราบและรบหน่วงเวลา
4. ทหารม้าบรรทุกยานเกราะ  เป็นหน่วยที่มีหน้าที่ดำเนินกลยุทธ์หลักโดยมียานยนต์สายพานหุ้มเกราะหรือยานหุ้มเกราะอื่นใดนอกเหนือจากรถถังเป็นยานรบหลัก  ทำการรบบนยานพาหนะเคียงบ่าเคียงไหล่กับทหารม้ารถถังโดยตลอด  จะลงรบบนดินต่อเมื่อมีความจำเป็นที่ต้องดำเนินกลยุทธ์ทางพื้นดิน  เพื่อชดเชยจุดอ่อนของทหารม้ารถถังเท่านั้น

สำหรับทหารม้าขี่ม้าในปัจจุบันกองทัพบกยังคงสงวนเอาไว้เพียง  1  กองพัน  คือ  มีหน้าที่แห่นำตามเสร็จเป็นการเชิดชูเกียรติวัฒนธรรมประเพณีของชาติ

1. ทหารปืนใหญ่  ทำการรบด้วยอำนาจการยิง  จึงมีหน้าที่ช่วยเหลือทหารราบในการยิงฉากเพื่อให้ทหารราบปฏิบัติการได้สะดวก  นอกจากนี้ยังมีหน้าที่ยิงช่วยโดยตรง  และยิงคุ้มครองทหารราบในการเข้าตีดังนั้นทหารปืนใหญ่กับทหารราบ  จึงมีความจำเป็นที่จะต้องปฏิบัติการร่วมกันอย่างแน่นแฟ้น  และยังมีทหารปืนใหญ่ต่อสู้อากาศยาน  ซึ่งมีหน้าที่ทำการร่วมกับเครื่องบินขับไล่ป้องกันภัยทางอากาศ  หรือสถานที่และตำบลสำคัญทางพื้นดิน  หรืออากาศยานของเราและทำการยิงนำให้เครื่องบินของเราเห็นเครื่องบินข้าศึกในเวลากลางคืน  อาจใช้ไฟฉายช่วยก็ได้
2. ทหารช่าง  เป็นเหล่าทหารเทคนิคในการช่าง  จึงมีหน้าที่ในการสร้างดัดแปลงซ่อมแซมถนนและสะพาน  ฯลฯ  และงานทั้งปวงที่จะต้องจัดและเตรียมการนอกจากนี้ทหารช่างสามารถทำการรบร่วมกับทหารราบในการเข้าตีที่มั่นถาวรหรือที่มั่นดัดแปลงอย่างแข็งแรงของข้าศึกได้
3. ทหารสื่อสาร  มีหน้าที่ในการใช้เครื่องมือสื่อสาร  เช่น  วิทยุ  โทรศัพท์  ทัศนสัญญาณ  การนำสาร  ฯลฯ
4. ทหารขนส่ง  มีหน้าที่ลำเลียงโดยตรงและลำเลียงเพิ่มเติม  โดยใช้รถไฟ  รถยนต์  เรือ  สัตว์ต่าง ๆ  ฯลฯ  และอาจได้รับมอบให้ควบคุมป้องกัน  รักษาหน่วยลำเลียงด้วย
5. ทหารสรรพาวุธ  มีหน้าที่พิจารณาคิดค้นอาวุธยุทธโธปกรณ์   จะทำประโยชน์ให้แก่ราชการ  นอกจากนี้ยังมีหน้าที่ตรวจ  เก็บรักษา  แนะนำและแก้ไขซ่อมแซมอาวุธต่าง ๆ  ให้ใช้การได้อยู่เสมอ
6. ทหารพลาธิการ  มีหน้าที่ในการเลี้ยงดู  บำรุงหน่วยทหารให้ได้รับความสุขสมบูรณ์ในเรื่องอุปโภคบริโภคต่าง ๆ  มีหน้าที่ในการเพิ่มกำลังและส่งกำลัง  เก็บรักษาจ่ายของประจำหน่วยทหาร  และอาวุธกระสุน 
7. ทหารสารวัตร  มีหน้าที่เกี่ยวกับการสารวัตรทหาร  กิจการเชลยศึกรักษาความสงบเรียบร้อยและระเบียบวินัยทหาร,  การจราจร,  การอพยพของหลบภัย  ป้องกัน  สืบสวนและสอบสวนอาชญากรรมในกองทัพบก  จับกุมผู้ขาดหนีราชการ 
8. ทหารสารบรรณ  มีหน้าที่ดำเนินงานธุรกิจ  การรับ – ส่ง  แยกหนังสือราชการ  การบรรจุ  เลื่อน  ปลดและย้ายตำแหน่ง  การเบี้ยหวัด  การบำเหน็จบำนาญ  และลงทัณฑ์  และประวัติการโต้ตอบ  การพิมพ์โฆษณา  การกฎหมาย  การสัสดี  และหน้าที่อื่น ๆ  ที่ได้รับมอบ
9. ทหารการเงิน  มีหน้าที่เบิกจ่ายเงินเดือน  เบี้ยเลี้ยง  เงินค่าใช้สอยต่าง ๆ  มีหน้าที่ควบคุมการใช้จ่ายของหน่วยทหารให้เป็นไปตามระเบียบแบบธรรมเนียมของทหารด้วย
10. ทหารพระธรรมนูญ  มีหน้าที่ควบคุมปฏิบัติตามกฎหมาย  และระเบียบแบบธรรมเนียมของทหาร  ดำเนินการไปในกระบวนยุติธรรมทั้งปวงที่เกิดขึ้นแก่บุคคลหรือทหารและหน่วยทหาร  ในการพิจารณาฟ้องร้อง  ตัดสินพิจารณาไปตามตัวบทกฎหมายนั้น ๆ
11. ทหารแพทย์  มีหน้าที่ในการรักษาพยาบาลทั้งในยามปกติและยามสงคราม  ทั้งมีหน้าที่ตรวจตราการสุขาภิบาล  และการอนามัยของหน่วยทหารตลอดจนการควบคุมและแนะนำในเรื่องการรักษาพยาบาล  เพื่อให้มีกำลังสำหรับปฏิบัติเต็มตามอัตราอยู่เสมอ
12. ทหารแผนที่  มีหน้าที่ทำแผนที่ตำบลต่าง ๆ  ให้แก่หน่วยทหาร  เพื่อใช้ในการเดินทางและดำเนินกลยุทธ์ได้ตามภูมิประเทศและสำรวจเส้นทางแก้ไขเพิ่มเติมราละเอียดในแผนที่ของตำบลต่าง ๆ  ให้ถูกต้องตรงกับภูมิประเทศที่เป็นจริงอยู่เสมอ
13. ทหารการสัตว์  มีน้าที่ดำเนินการเกี่ยวกับการกำหนดความต้องการ  การผลิต  การจัดหา  การส่งกำลังบำรุง  การบริการส่งกำลังสายการสัตว์  การบำรุงและผสมพันธุ์สัตว์  การเสบียงสัตว์  สนับสนุนการปฏิบัติการทางทหารด้วยการใช้สัตว์และการเกษตรของกองทัพบก
14. ทหารดุริยางค์  มีหน้าที่ให้ความบันเทิงเพื่อผ่อนคลายความเคร่งเครียดของทหารและหน่วยทหาร  ปลุกใจและบำรุงขวัญทหารด้วยดนตรี  เอให้ทหารได้มีกำลังใจและภูมิใจในเกียรติของนักรบและเข้มแข็งในการปฏิบัติหน้าที่
15. ทหารการข่าว  มีหน้าที่ดำเนินการเกี่ยวกับข่าวทางทหารทั้งปวงและปฏิบัติการพิเศษในด้านการข่าว  รวมทั้งทูตฝ่ายทหารบก  และกิจการต่างประเทศของกองทัพบกกำหนดความต้องการ  และกำกับการเกี่ยวกับการแจกจ่ายแผนที่ทหาร

เครื่องหมายสังกัด

1. ทหารประจำการที่สังกัดในส่วนกลางและส่วนการศึกษา  กับนายทหารนอกกองและนายทหารพิเศษใช้เครื่องหมายสังกัด  ดังนี้

3.2  ทหารประจำการที่สังกัดภูมิภาค  ใช้เครื่องหมายสังกัดดังนี้
1)  กองทัพภาค  ใช้อักษรย่อ  “ทภ”
2)  มณฑลทหารบก  ใช้อักษรย่อ      “มทบ”
3)  ทหารประจำการและนายทหารพิเศษ  ที่สังกัดหน่วยทหารใช้เครื่องหมายดังนี้ 
สังกัดกองทหารราบใช้  “พล.ร.”  กองพลทหารม้าใช้  “พล.ม.”  พลทหารปืนใหญ่ต่อสู้อากาศยานใช้  “ปตอ.”  เป็นเตรื่องหมายสังกัด  สังกัดกรมทหารราบใช้  “ร”

1. เครื่องหมายพิเศษ
1. นายทหารฝ่ายเสนาธิการ  และผู้ดำรงตำแหน่งเสนาธิการ  ใช้เครื่องหมายรูปดาวสีทอง  5  กลีบ  มีรูปตราหน้าหมวกติดกึ่งกลางดาว  และมีช่อชัยพฤกษ์โอบใต้ดาวแทนเครื่องหมายเหล่า
2. ทหารที่สังกัดสำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี  สำนักงานปลัดกระทรวงและกองบัญชาการทหารสูงสุด  ใช้เครื่องหมายสังกัดรูปจักรมีสมอเป็นปีกนกประกบเป็นเครื่องหมายสังกัด  เว้นแต่ผู้ที่สังกัดกรมราชองค์รักษ์ใช้รูปครุฑเป็นเครื่องหมายสังกัด
3. นายทหารชั้นพันเอกพิเศษ  และนายพลฯ  ใช้รูปคธาไขว้ประกอบช่อชัยพฤกษ์แทนเครื่องหมายเหล่าและเครื่องหมายสังกัด
4. นักเรียนใช้เครื่องหมายเล่าสังกัด  ดังนี้
2. นักเรียนนายร้อย  ใช้รูปตราแผ่นดินในราชกาลที่  5
3. นักเรียนนายทหารแผนที่  ใช้รูปจักร  กระบอง  มีดาวกลางจักร
4. นักเรียนนายสิบ  ใช้รูปดอกจันทร์  เป็นเครื่องหมายสังกัด  และใช้เครื่องหมายเลห่าของตนเป็นเครื่องหมายเหล่า
1. ทหารในหน่วยทหารรักษาพระองค์  มีเครื่องหมายพิเศษนอกจากเครื่องหมายเหล่าและเครื่องหมายสังกัด  ติดที่อกเสื้อเบื้องขวาตรงกึ่งกลางกระเป๋า
2. เครื่องหมายความสามารถในการทำงานในอากาศ
5. นักโดดร่ม  ใช้เครื่องหมายรูปร่มชูชีพเหนือเอราวัณปักด้วยดิ้นเงินประกอบกับปีกนก  2  ปีก  ปักด้วยดิ้นทองบนพื้นสักหลาดสีแดงที่กึ่งกลางร่มชูชีพมีดาวและช่อชัยพฤกษ์มีสีน้ำเงินโอบใต้ดาวแสดงตามชั้นนักโดดร่ม
6. นักบิน  ใช้เครื่องหมายแสดงความแสดงความสามารถในการบินเป็นชั้น ๆ  ดังนี้

ชั้นที่  1  เป็นรูปปีกนกโลหะสีเงินกาง  2  ปีก  ระหว่างหัวปีกต่อกับอาร์มโลหะสีเงิน
ชั้นที่  2  เช่นเดียวกับชั้นที่  1  เว้นแต่เหนืออาร์มเป็นรูปดาว  5  กลีบโลหะสีเงินแทนอุณาโลมและพระมหามงกุฎ
ชั้นที่  3  เช่นเดียวกับชั้นที่  1  เว้นแต่เหนืออาร์ม  ไม่มีอุณาโลมและมหามงกุฎ  ชั้นกิตติมศักดิ์และสิษย์การบินชั้นมัธยม  ก็เช่นเดียวกัน

1. ทหารที่ทำหน้าที่พิเศษต่าง ๆ  มีเครื่องหมายแสดงและบอกให้ทราบถึงหน้าที่นั้น ๆ 
2. สายยงยศ  เป็นเครื่องหมายแสดงถึงตำแหน่งและหน้าที่ของนายทหารที่ทำหน้สที่ฝ่ายเสนาธิการและนายทหารคนสนิท
   
   
   กลับไปหน้าหลัก